Kleurenkaarten voor borduurgaren: garenkleuren omzetten tussen merken

Dat hangt af van het formaat, en hier gaan veel mensen de mist in.

• PES (Brother, Baby Lock, Bernette): slaat een garenpalet op. Elk kleurblok in het ontwerp is gekoppeld aan een garen, en de machine toont een kleur en, op veel modellen, een Brother-garennummer op het scherm.
• JEF (Janome, Elna): slaat voor elk blok een kleurindex op, gekoppeld aan de eigen garenlijst van Janome.
• DST (Tajima en de meeste professionele machines): slaat helemaal geen kleuren op. Het legt alleen steken, sprongen, knipbewegingen en kleurwissels vast. Een professionele machine wijst naald 1, 2, 3 enzovoort toe, en de bediener bepaalt welke klos op welke naald komt.
• EXP (Bernina, Melco): ook steekgegevens met kleurwissels; kleuren gaan normaal gesproken in een apart bestand of op papier mee.

Dus als je een DST naar een borduurbedrijf stuurt of er een in je software opent, zijn de kleuren die je op het scherm ziet een gok of een standaardpalet. De echte kleurinformatie moet apart meekomen, meestal als productieblad (ook wel werkblad of kleurenblad genoemd) waarop elke kleurstop met garenmerk en nummer staat.

Zelfs in een PES is de opgeslagen kleur maar zo goed als de kleurenkaart die werd gebruikt toen het bestand werd opgeslagen. Heeft de ontwerper kleuren uit een Madeira-kaart gekozen en borduur jij met Brother-garen, dan moet je nog steeds omzetten.

Bijna al het machineborduurgaren is van een van deze twee vezels.

• Polyester: sterk, kleurecht en bestand tegen chloor en zonlicht. Madeira zegt dat zijn Polyneon-garens een kleurechtheid hebben die tegen chloor bestand is, en daarom is polyester de standaard voor werkkleding, kinderkleding, handdoeken en alles wat heet of vaak wordt gewassen. Modern trilobaal polyester, zoals Isacord, heeft een filament met drie lobben dat licht weerkaatst en een glans geeft die dicht bij rayon komt.
• Rayon (viscose): een zacht garen met veel glans waar veel thuisborduurders dol op zijn. Het is iets zwakker dan polyester en minder bestand tegen bleek, dus het past beter bij decoratieve items, quilts en kleding die voorzichtig wordt gewassen.

De twee vezels nemen verf anders op, dus hetzelfde nummer in de polyester- en rayonlijn van een merk heeft niet altijd precies dezelfde kleur, en een rayonkaart hoort je niet te gebruiken voor een bestelling polyester.

Dikte: 40 wt is de standaarddikte voor machinaal borduren, en bijna alle ontwerpen worden ervoor gedigitaliseerd. Madeira noemt Polyneon 40 de standaarddikte voor alle toepassingen en biedt 60 en 75 voor fijn werk, waarbij 75 bedoeld is voor details tot 2 mm. Isacord wordt verkocht als No. 40, en Madeira raadt voor Polyneon 40 een naald 65/9 of 75/11 aan. Zet je een ontwerp over op een fijner garen, dan heb je meestal een dichter ontwerp nodig, dus blijf bij 40 wt tenzij het bestand voor iets anders is gemaakt.

De meeste borduurders eindigen met een mix van merken: een startset die bij de machine zat, een paar klossen van wat de winkel in de buurt verkoopt, en een favoriet voor dagelijks werk. Dit zijn de namen die je het vaakst op kleurenkaarten en in ontwerpbestanden tegenkomt.

Het aantal kleuren verandert doordat merken tinten toevoegen en schrappen, dus zie elk aantal tinten als een momentopname. Veel budgetmerken (Simthread, Marathon en vergelijkbare) nummeren hun klossen volgens de codes van Brother of Madeira, waardoor ze makkelijk in een bestaande kaart passen, maar de werkelijke verf kan nog steeds afwijken van het oorspronkelijke merk.

Een omrekentabel zegt welke kleur van merk B het dichtst bij een kleur van merk A ligt. Hij zegt nooit dat de twee identiek zijn, en daar zijn goede redenen voor.

• Verschillende kleurreeksen: elk merk heeft zijn eigen set tinten gekozen. Heeft Madeira een rood dat Isacord gewoon niet maakt, dan moet de tabel het dichtstbijzijnde rood van Isacord kiezen, dat iets warmer of donkerder kan zijn.
• Verschillende vezels en glans: polyester en rayon weerkaatsen licht anders, en trilobaal polyester glanst meer dan mat of standaard polyester. Twee garens die op een kaart overeenkomen, kunnen er geborduurd als satijnkolom anders uitzien, omdat de satijnsteek de glans laat zien.
• Verfpartijen: hetzelfde nummer van hetzelfde merk kan per productiepartij iets verschillen. Bij één ontwerp maakt dat zelden uit, maar bij een nabestelling voor een uniformprogramma een jaar later kan er een verschil zichtbaar zijn naast de oude kledingstukken.
• Tabellen worden door mensen gemaakt: omrekentabellen worden vaak gemaakt door een merk dat de kleuren van een concurrent omzet naar zijn eigen reeks, soms vanuit een Pantone-referentie. Twee tabellen die hetzelfde paar merken omzetten, kunnen het oneens zijn.

De merken zeggen dit zelf. De hulppagina van Brother over zijn omrekentabel voor garenkleuren vermeldt dat niet alle garenmerken erin staan, en Gunold raadt aan zijn gratis kleurenkaart met echte garendraden te bekijken voordat je op zijn omrekentabellen vertrouwt.

Een omrekentabel is dus een snel, verstandig vertrekpunt. Voor alles wat moet kloppen, zoals een klantlogo, zijn je ogen en een echt garenstaal de laatste controle.

Dit is de routine die ervaren borduurders gebruiken als een ontwerp binnenkomt met Madeira-nummers en hun plank vol Isacord staat, of andersom.

1. Zoek uit welke kaart het ontwerp gebruikt. Kijk op het productieblad of in de kleurenlijst in je software. Is het bestand een DST zonder blad, vraag de digitaliseerder of de klant dan om de kleurenlijst. Zonder die lijst gok je op basis van schermkleuren.
2. Zoek de dichtstbijzijnde match op nummer. Gebruik de eigen omrekentabel van het doelmerk als die er is (Gunold publiceert tabellen vanuit Madeira, Robison-Anton en Isacord naar zijn eigen garens; machines en software van Brother bevatten tabellen voor Madeira, Sulky en Robison-Anton). Schrijf het omgezette nummer naast elke kleurstop.
3. Controleer met een echte kleurenkaart. Merken verkopen of geven kaarten weg met echt garen eromheen gewikkeld of erop geplakt. Houd de voorgestelde klos naast de oorspronkelijke tint, of naast het gedrukte logo of stofstaal van de klant.
4. Kijk bij daglicht. Winkelverlichting, vooral warme leds, verbergt verschillen tussen blauw, grijs en groen. Vergelijk bij een raam, of onder een daglichtlamp (ongeveer 5000–6500 K).
5. Vergelijk garen dat plat ligt, niet alleen op de klos. Een volle klos ziet er donkerder uit dan een enkele draad. Wikkel een stukje af en leg het op de echte stofkleur.
6. Borduur een proefje voor kritieke kleuren. Satijnsteken laten de glans veel meer zien dan vullingen. Voor een logo neemt een snel proeflapje van 50 × 50 mm (2 × 2 in) op de echte stof van het kledingstuk elke twijfel weg.
7. Leg vast wat je hebt gekozen. Noteer de uiteindelijke nummers op het productieblad, zodat de volgende keer dezelfde garens worden gebruikt.

Als geen enkel nummer goed past, kies dan op basis van wat het belangrijkst is: bij huisstijlkleuren eerst de tint goed krijgen, bij gezichten en foto's eerst de helderheid, omdat een iets verkeerde toon minder opvalt dan een te donker of te licht vlak.

Kleuren omzetten wordt veel makkelijker als je precies weet wat je hebt.

• Kies één hoofdmerk en één dikte. Eén lijn 40 wt polyester dekt bijna alles. Merken mengen is prima, maar elk extra merk is weer een kaart om bij te houden.
• Begin met een basisset. Zwart, wit, een echt rood, marineblauw, koningsblauw, middengrijs, felgeel, kellygroen, bruin en twee huidtinten dekken een verrassend groot deel van de logo's en eenvoudige ontwerpen. Voeg kleuren toe als opdrachten erom vragen, niet in bulk.
• Houd een lijst met nummers bij. Een eenvoudige spreadsheet met merk, lijn, nummer, naam en aantal is genoeg. Markeer welke klossen bijna leeg zijn.
• Bewaar de echte kleurenkaart. De kaart is de referentie waarmee je vergelijkt, niet het scherm van je telefoon.
• Bewaar garen uit het licht. Zonlicht laat klossen op een open rek na verloop van tijd verbleken, waardoor ze minder goed bij de kaart passen. Een dichte la of doos houdt de kleuren zuiver.
• Noteer opdrachten die gevoelig zijn voor verfpartijen. Koop voor terugkerend klantwerk genoeg van de belangrijkste kleuren voor de hele serie, of bewaar een geborduurd staal om toekomstige klossen mee te vergelijken.

Als je in StitchMyPic een afbeelding omzet naar een borduurbestand, wordt elke kleur in het ontwerp gekoppeld aan het dichtstbijzijnde echte garennummer uit de kaart die je kiest. Er zijn meer dan 100 echte garenkaarten, waaronder Brother Embroidery, Madeira Polyneon en Rayon, Isacord, Robison-Anton, Sulky, Gunold, Coats, Marathon en Simthread, zodat je het merk kiest dat echt op je plank staat in plaats van achteraf om te zetten.

Het resultaat staat op een afdrukbaar productieblad met de borduurvolgorde: kleurstop voor kleurstop, met merk, nummer en naam. Dat blad maakt een DST bruikbaar op een professionele machine, en het is ook een handige checklist voor een thuismachine. Lijkt de dichtstbijzijnde match in jouw merk niet te kloppen naast de echte klos, kies dan een andere kaart en vergelijk.

Het steekvoorbeeld is gratis en je hoeft je niet te registreren. Een download (1 credit) geeft je PES, DST, JEF en EXP samen, met 7 dagen opnieuw downloaden als je een andere garenkaart wilt proberen nadat je de kleuren met je kaart hebt vergeleken.