Jak zrobić naszywki haftowane na domowej hafciarce

Większość naszywek ma od 50 do 100 mm (od 2 do 4 cali) średnicy lub szerokości. Taki zakres mieści się w tamborku 4 × 4 cale (100 × 100 mm), dobrze wygląda na rękawie kurtki, boku czapki, plecaku czy piersi i jest wystarczająco duży na krótki wiersz tekstu.

Typowe rozmiary:

• 50–65 mm (2–2,5 cala): naszywki na rękaw i czapkę, proste ikony, najwyżej jedno lub dwa słowa.
• 75–90 mm (3–3,5 cala): klasyczny rozmiar emblematu na kurtki, torby i mundury.
• 100 mm (4 cale) i więcej: szczegółowe sceny, logo klubów z tekstem w pierścieniu, duże hasła na plecy kurtki (wzór na plecy kurtki ma zwykle bliżej 250 mm).

Projektuj w rozmiarze, w którym naprawdę będziesz szyć. Nić do haftu ma stałą grubość, więc detale nie zmniejszają się tak jak piksele:

• Litery wielkie wyszywane kolumnami satynowymi muszą mieć co najmniej 5 mm wysokości, a na naszywce, gdzie tekst leży na fakturze diagonalu, raczej 7 mm. Cienkie szeryfy i małe litery poniżej tej wysokości zlewają się lub rozpadają.
• Zostaw 1–2 mm odstępu między obwódką a tekstem lub detalem biegnącym wzdłuż niej, żeby obwódka go nie połknęła.
• Używaj niewielu kolorów i dużych kształtów. Naszywka 60 mm z dziesięcioma kolorami i drobnym cieniowaniem z metra wygląda jak szum.
• Gdzie się da, zostaw tło bez ściegów. Diagonal daje już kolor tła, a pominięcie pełnego wypełnienia tła oszczędza tysiące ściegów i sprawia, że naszywka zostaje elastyczna.

Satynowa obwódka naszywki ma na domowej hafciarce zwykle od 1,5 mm do 3 mm szerokości, a szerszą (3–5 mm) robi się, gdy brzeg będzie wycinany po szyciu gorącym nożem lub nożyczkami, bo szersza obwódka zostawia większy margines błędu.

Obwódka ma dwa zadania: zakrywa surowy, przycięty brzeg, żeby się nie strzępił, i nadaje naszywce wykończony kontur. Żeby spełnić pierwsze zadanie, musi być wyszyta okrakiem na przyciętym brzegu: większa część kolumny leży na materiale, a zewnętrzne wychylenie igły wypada tuż za brzegiem, na flizelinie. Jeśli igła nigdy nie przechodzi za brzeg, wystają włókna; jeśli wychodzi za daleko, zewnętrzna część obwódki nie ma się czego trzymać i ściegi mogą się zsunąć.

Praktyczne wskazówki:

• 1,5 mm: wystarczy do małych, prostych naszywek starannie przyciętych w tamborku. Styl „Naszywka” w StitchMyPic domyślnie używa 1,5 mm, a w opcjach obwódki możesz ją poszerzyć.
• 2–3 mm: bezpieczniejszy, bardziej tradycyjny wygląd naszywki, który lepiej wybacza, jeśli materiał nie jest przycięty idealnie blisko.
• 3–5 mm: do naszywek wycinanych po szyciu, gdzie potrzebny jest szeroki pas, wzdłuż którego można ciąć, nie wcinając się w ściegi.

Użyj pełnej, gęstej satyny z podszyciem (ścieg wzdłuż krawędzi plus zygzak), żeby obwódka była wypukła i zakrywała materiał. Jeśli po szyciu widzisz szczelinę między wypełnieniem a obwódką, wypełnienie ściąga się do środka: dodaj do wypełnienia kompensację ściągania (kilka dziesiątych milimetra) albo użyj sztywniejszej flizeliny.

Overlock (merrow) a satyna: naszywki komercyjne często mają brzeg merrow, czyli zawijany ścieg overlockowy wykonywany na specjalnej maszynie merrow po wycięciu naszywki. Daje gruby brzeg przypominający sznurek na okrągłych i prostych kształtach. Domowa hafciarka nie zrobi brzegu merrow, ale gęsta satynowa obwódka daje czysty, płaski brzeg na każdym kształcie, w tym na gwiazdach, literach i nieregularnych konturach, za którymi maszyna merrow nie nadąży.

W opcjach obwódki StitchMyPic wybierasz, jak obwódka ma biec: „Wzdłuż wzoru”, „Wzdłuż wszystkich krawędzi” albo jako „Prostokąt”, „Zaokrąglony prostokąt” lub „Owal”, z własną szerokością, kolorem i odstępem, z wypełnieniem w środku lub bez.

Materiał bazowy powinien być sztywny, gęsto tkany i nierozciągliwy. Standardem przy naszywkach haftowanych jest diagonal poliestrowy: utrzymuje gęste ściegi, jest dostępny w wielu kolorach i czysto się tnie. Inne dobre wybory:

• Diagonal na naszywki (patch twill): diagonal sprzedawany specjalnie do naszywek, często o sztywniejszym wykończeniu. Niektóre produkty są tak zrobione, że przycięty brzeg wygląda na tyle porządnie, że nadaje się do cięcia gorącym nożem.
• Filc: łatwo się tnie, nie strzępi się, dobry do naszywek dziecięcych i rękodzielniczych. Używaj sztywnego, gęstego filcu; cienki filc rękodzielniczy rozciąga się i odkształca pod gęstym wypełnieniem.
• Płótno, denim, płótno żaglowe: wytrzymałe i dobre na naszywki do toreb i odzieży roboczej.
• Winyl jachtowy lub ekoskóra: nie strzępią się, ale każde wkłucie igły zostaje na zawsze, więc użyj mniejszej gęstości.

Unikaj dzianin i materiałów rozciągliwych. Podczas szycia ściągają się do środka i naszywka wychodzi falista.

Flizeliny:

• Ciężka flizelina do odrywania: typowy wybór przy przycinaniu w tamborku. Po szyciu ostrożnie ją oderwij; kilka resztek ukrytych pod obwódką to normalne i zakryje je podkład. Jedna ciężka warstwa albo dwie średnie.
• Ciężka flizelina rozpuszczalna w wodzie (włókninowa, nie foliowa): rozpuszcza się całkowicie, więc na brzegu nic nie widać. To najczystsze wykończenie obwódki, ale pod gęstą satyną może się nierówno perforować, więc użyj ciężkiej odmiany albo dwóch warstw.
• Flizelina do wycinania: daje sztywniejszą naszywkę, ale trzeba ją przyciąć bardzo blisko obwódki, co wymaga staranności.
• Krynolina: sztywny podkład o luźnym splocie, którego producenci naszywek używają razem z flizeliną do odrywania.

Użyj ostrej igły hafciarskiej 75/11 i poliestrowej lub wiskozowej nici 40 wt. Poliester jest trwalszy przy naszywkach, które będą prane albo trafią na torby.

Oto metoda przycinania w tamborku przy naszywce DIY. Twój plik musi mieć zatrzymania kolorów w tej kolejności; dobrze zrobione wzory naszywek już szyją obwódkę na końcu.

1. Napnij flizelinę. Napnij ciężką flizelinę do odrywania lub ciężką flizelinę rozpuszczalną w wodzie, mocno jak bęben i bez zmarszczek. Jeśli napinasz też diagonal, wygładź go, ale nie rozciągaj, bo po wyjęciu naszywka wygnie się w miseczkę.
2. Wyszyj linię ułożenia. Pojedynczy ścieg prosty na samej flizelinie pokazuje, gdzie położyć materiał. Pomiń ten krok, jeśli materiał jest napięty w tamborku.
3. Połóż na niej materiał. Przykryj linię ułożenia materiałem z zapasem co najmniej 10 mm z każdej strony. Przytrzymaj go tymczasowym klejem w sprayu albo taśmą poza obszarem szycia.
4. Wyszyj przyszycie materiału. Ścieg prosty (lub lekki zygzak) tuż wewnątrz linii ułożenia mocuje materiał. Maszyna powinna się wtedy zatrzymać.
5. Przytnij. Zdejmij tamborek z maszyny bez wyjmowania materiału i przytnij materiał blisko przyszycia, ok. 1 mm od niego, zakrzywionymi nożyczkami do aplikacji (z „kaczym dziobem” lub podwójnie wygiętymi). Nie przecinaj flizeliny. To przycięcie decyduje o tym, jak czysto będzie wyglądać obwódka.
6. Wyszyj wzór. Załóż tamborek z powrotem i wyszyj wypełnienia, detale i napisy.
7. Satynową obwódkę wyszyj na końcu. Zakrywa przycięty brzeg i przyszycie. Sprawdź, czy po zewnętrznej stronie nie wystaje materiał; jeśli tak, przytnij go i wyszyj obwódkę ponownie.
8. Wyjmij i wykończ. Oderwij lub wypłucz flizelinę, jeśli naszywka była płukana, wysusz ją na płasko i usuń końcówki nici oraz luźne włókna.

Przy kilku naszywkach rozmieść kopie w większym tamborku i pogrupuj kolory, tak by najpierw wyszyły się wszystkie linie ułożenia, potem wszystkie przyszycia, a potem wszystkie wypełnienia i obwódki. Wszystko przycinasz na jednym zatrzymaniu zamiast na kilku.

Sposób cięcia zależy od tego, kiedy materiał został przycięty.

• Przycinanie w tamborku: materiał jest już przycięty. Usuwasz tylko flizelinę. Flizelina do odrywania schodzi małymi kawałkami; odrywaj w stronę obwódki, a nie od niej, i podtrzymuj ściegi kciukiem. Flizelina rozpuszczalna w wodzie rozpuszcza się pod bieżącą wodą.
• Cięcie po szyciu (nożyczki): tnij tuż za obwódką, zostawiając włos flizeliny, nigdy nie wcinając się w ściegi satynowe.
• Gorący nóż: stosowany przy poliestrowym diagonalu na naszywki haftowanym w całym arkuszu. Rozgrzane ostrze topi i zgrzewa brzeg podczas cięcia. Pracuj na żaroodpornej powierzchni, np. hartowanym szkle, trzymaj nóż pod kątem, używaj tylko czubka z równym naciskiem, przesuwaj go powoli i co kilka centymetrów czyść ostrze. Działa to tylko na materiałach syntetycznych i wymaga szerokiej obwódki.
• Laser lub wykrojnik: służą do wycinania serii identycznych kształtów przed haftowaniem, w metodzie „najpierw wycinanie”.

Szybkie przeciągnięcie zapalniczką lub opalarką może uporządkować poliestrowy meszek na brzegu, ale nie zatrzymuj płomienia: nić poliestrowa szybko się topi, a wiskoza się przypala.

Podkład decyduje o tym, jak naszywka się mocuje, jak długo się trzyma i czy można ją przenieść. Wybierz go zależnie od tego, na co trafi naszywka i jak często ta rzecz jest prana.

Termoprzylepny (heat-seal): aktywowana ciepłem folia klejowa zgrzana ze spodem naszywki. Komercyjne folie heat-seal nakłada się prasą termotransferową; na przykład Madeira podaje dla swojej nylonowej folii 4220 średni docisk, 286–376 °F (ok. 141–191 °C), przez 15 sekund. Domowa termoprzylepna flizelina klejowa też się sprawdza: instrukcja HeatnBond UltraHold firmy Therm O Web zaleca średnio nagrzane, suche żelazko (bez pary), 2 sekundy na fragment, żeby zgrzać klej ze spodem naszywki, a potem 8 sekund mocnego docisku na fragment, żeby przykleić naszywkę do bawełny, dłużej przy grubszych materiałach. UltraHold to klej do stosowania bez szycia; jeśli chcesz też obszyć naszywkę, producent poleca zamiast niego HeatnBond Lite. Klej termiczny na spodzie dodatkowo blokuje nici i zakrywa resztki flizeliny.

Do przyszycia: bez podkładu albo ze zwykłym podkładem z materiału. To najtrwalszy wybór i jedyny dobry do skóry, kurtek z nylonu i innych materiałów, które nie znoszą wysokiej temperatury.

Na rzep: przyszyj stronę z haczykami do spodu naszywki, a stronę z pętelkami do ubrania lub torby. Popularne na mundurach, torbach taktycznych i czapkach, gdzie naszywki się wymienia.

Samoprzylepny (naklejany): klej reagujący na nacisk do tymczasowego użytku na twardych powierzchniach, torbach lub identyfikatorach na wydarzenia. Nie przetrwa prania.

Wiele hafciarek łączy dwa sposoby: podkład termoprzylepny, żeby dokładnie umieścić naszywkę, a potem linię ściegów wokół obwódki, żeby brzegi nigdy nie odstawały w praniu.

Naprasowanie: wypierz wcześniej ubranie bez płynu zmiękczającego, który może nie pozwolić klejowi się związać. Ułóż naszywkę, przykryj ją zaparzaczką lub papierem do pieczenia i dociskaj mocno (nie przesuwaj żelazka) przez czas podany w instrukcji kleju. Wywróć ubranie na lewą stronę i dociśnij także od spodu. Zanim sprawdzisz brzeg, pozwól mu całkowicie ostygnąć. Unikaj potem wielokrotnego prasowania tego miejsca.

Przyszycie: przypnij lub przyprasuj naszywkę na miejscu, a potem przeszyj tuż przy wewnętrznej krawędzi satynowej obwódki ściegiem prostym albo wąskim zygzakiem po obwódce nicią w pasującym kolorze. Do grubych materiałów użyj igły do jeansu lub skóry. Ręcznie dobrze sprawdza się ścieg okrętkowy przez obwódkę nicią w pasującym kolorze.

Rzep: przytnij stronę z pętelkami nieco mniejszą od naszywki, żeby nie była widoczna, i najpierw przyszyj ją do ubrania. Stronę z haczykami przyszyj lub przyklej do spodu naszywki.

Ubrania z naszywkami pierz na lewej stronie w programie delikatnym i susz w niskiej temperaturze albo na wieszaku. To oszczędza zarówno klej, jak i satynowy brzeg.

Aby zrobić plik naszywki z logo lub rysunku, wgraj go do StitchMyPic, wybierz styl „Naszywka”, dostosuj szerokość i kształt obwódki i za darmo sprawdź podgląd oraz rozmiar tamborka, zanim pobierzesz PES, DST, JEF lub EXP.