Gęstość haftu wyjaśniona: odstęp rzędów, ustawienia i tabela według materiału

Nie wszystkie programy pokazują gęstość tak samo, dlatego ten sam wzór można opisać jako 0,4 mm, 4,0 albo 4 pt.

• Milimetry: bezpośrednia odległość między rzędami. 0,40 mm oznacza, że dwa sąsiednie rzędy dzielą cztery dziesiąte milimetra.
• Punkty: wiele programów komercyjnych, a także nawyki osób, które uczyły się na procesach w formacie Tajima i w programach Wilcom, wyraża odstęp w punktach, gdzie 1 punkt to 0,1 mm. Zatem 4 pt to 0,4 mm, 3,5 pt to 0,35 mm, a 4,5 pt to 0,45 mm. Embird na przykład opisuje swoją wartość gęstości jako odległość między ściegami w dziesiątych częściach milimetra, więc wartość 4 oznacza 0,4 mm.
• Procenty: niektóre programy pokazują gęstość jako procent domyślnego odstępu. Wtedy 200% oznacza podwójny odstęp, czyli o połowę mniejszą gęstość.
• Linie na cal lub ściegi na powierzchnię: starsze lub hobbystyczne programy czasem ich używają. Przelicz je na mm, zanim porównasz je z innymi radami.

Przy mierzeniu wypełnienia tatami na ekranie liczy się jeden szczegół: po każdym przejściu przez kształt następuje przejście z powrotem, a Wilcom zaznacza, że odstęp mierzy się od końca rzędu albo między co drugą linią. Jeśli policzysz każdą widoczną linię jako rząd, odczytasz odstęp jako połowę rzeczywistego.

Gdy producent nici zaleca „gęstość 3,5” dla cienkiej nici, używa skali punktowej: 3,5 oznacza 0,35 mm.

Kolumny satynowe działają na tej samej zasadzie – liczy się odstęp między sąsiednimi ściegami zygzakowymi – ale właściwa wartość zależy od szerokości kolumny.

• Wąska satyna (ok. 1–2 mm szerokości, mały tekst, cienkie kontury): może być nieco rzadsza niż wypełnienie. Ściegi o długości zaledwie 1 mm upakowane co 0,3 mm wyglądają ciężko, piętrzą się i przecinają materiał.
• Średnia satyna (2–5 mm, typowe napisy i obwódki): rozsądnym punktem wyjścia jest ok. 0,4 mm.
• Szeroka satyna (powyżej 5 mm): potrzebuje mniejszego odstępu, żeby długie ściegi kryły, oraz solidnego podszycia. Powyżej ok. 7–8 mm długie ściegi satynowe mogą zaczepiać się i luzować, więc większość digitalizerów przechodzi na wypełnienie albo dzieli satynę.

Dlatego programy oferują automatyczny odstęp satyny, który zmienia się z szerokością kolumny. Przykład Wilcom: przy odstępie 0,4 mm na kolumnie 4 mm ustawienie automatycznego odstępu na 90% zagęszcza go do 0,36 mm. Niższe procenty zmniejszają odstęp, wyższe go zwiększają.

Uwagi wymagają też wewnętrzne strony łuków. Na zakrzywionej kolumnie satynowej wewnętrzna krawędź jest krótsza od zewnętrznej, więc ściegi się tam zagęszczają. Zbyt wiele stłoczonych ściegów po wewnętrznej stronie łuku wygląda słabo i jest częstą przyczyną zrywania nici. Dobre programy do digitalizacji zmniejszają liczbę ściegów lub skracają je na wewnętrznej krawędzi.

Liczba ściegów rośnie szybko, gdy odstęp się zmniejsza, bo każdy dodany rząd trzeba wyszyć przez cały kształt.

Z grubsza wypełnienie tatami z odstępem rzędów 0,4 mm i zwykłą długością ściegu 3,5–4 mm daje ok. 70 ściegów na każdy centymetr kwadratowy, bez podszycia. W pełni wypełniony kwadrat 100 × 100 mm (4 × 4 cale) to 100 cm², więc sama warstwa wierzchnia to ok. 7000 ściegów, a po dodaniu podszycia, ściegów przejściowych i obwódek często 8000–10 000.

Zmień odstęp, a liczba ściegów zmieni się proporcjonalnie:

• 0,30 mm zamiast 0,40 mm: ok. 33% więcej ściegów w wypełnieniu.
• 0,45 mm zamiast 0,40 mm: ok. 11% mniej.
• 0,60 mm: ok. jedna trzecia mniej, a materiał zaczyna prześwitywać.

Liczba ściegów to coś więcej niż liczba na ekranie. To czas szycia, zużycie nici i wkłucia igły. Każdy dodatkowy rząd to kolejny zestaw dziurek w tym samym małym obszarze materiału – i tu zaczyna się większość problemów z gęstością. Jeśli dwie wersje wzoru wyglądają na ekranie tak samo, ta z mniejszą liczbą ściegów zwykle szyje się lepiej.

Większość problemów z gęstością widać już po jednym próbnym hafcie, jeśli wiesz, na co patrzeć.

Objawy zbyt gęstego wzoru:

• Haft jest sztywny jak deska – to tzw. „kuloodporna łata” – szczególnie na T-shircie, który powinien się układać.
• Marszczenie lub „tunelowanie” wokół wzoru, nawet przy właściwej flizelinie.
• Częste zrywanie, strzępienie lub pętlenie się nici, często w tym samym miejscu wzoru.
• Złamane lub odgięte igły, zwłaszcza tam, gdzie wypełnienie nachodzi na satynową obwódkę lub inne wypełnienie.
• Dziury lub nacięcia wzdłuż krawędzi, bo igła perforuje materiał wzdłuż jednej linii.
• Wypukłe, grudkowate zgrubienia tam, gdzie kolory na siebie nachodzą.

Objawy zbyt rzadkiego wzoru:

• Między rzędami prześwituje kolor materiału, najbardziej przy jasnej nici na ciemnym materiale.
• Rzędy wyglądają jak osobne linie, a nie gładka powierzchnia.
• Krawędzie wyglądają na poszarpane, bo satynowa obwódka nie ma na czym solidnie leżeć.
• Na ręcznikach i polarze ściegi zapadają się we włos i znikają.

Jeśli wypełnienie jest za gęste, zwiększaj odstęp o 0,05 mm naraz, sprawdź, czy podszycie nie podwaja krycia, i zmniejsz nakładanie się sąsiednich obszarów. Jeśli jest za rzadkie, najpierw porównaj kolor nici z materiałem: ciemny materiał pod jasną nicią wymaga więcej krycia niż ta sama nić na materiale w podobnym kolorze. Potem zagęszczaj małymi krokami albo dodaj podszycie, zanim zagęścisz warstwę wierzchnią.

Materiał to główny powód, dla którego jedna gęstość nie pasuje do każdego zadania. Ogólna zasada Wilcom dla presetów materiałów brzmi: na grubych lub zwartych materiałach odstęp się zwiększa, a na cienkich i luźno tkanych zmniejsza, natomiast rozciągliwe dzianiny dostają więcej kompensacji ściągania, dodatkowe podszycie zygzakowe i nieco mniejszą gęstość.

Poniższa tabela to punkt wyjścia dla poliestrowej lub wiskozowej nici 40 wt z odpowiednią flizeliną. Przed produkcją zrób próbę na skrawku prawdziwego materiału.

Tej samej tabeli możesz używać w punktach, mnożąc przez 10: 0,40 mm to 4,0 pt. Satynowy tekst na każdym materiale mieści się zwykle między 0,35 a 0,45 mm, z korektą zależną od szerokości kolumny.

Podszycie i grubość nici zmieniają to, jak gęsto wygląda wypełnienie, bez zmiany wartości odstępu, więc trzeba je ustawiać razem.

Podszycie. Warstwa ściegów prostych, wzdłuż krawędzi lub zygzakowych wyszyta jako pierwsza dociska materiał, unosi warstwę wierzchnią i zwiększa krycie. Przy dobrym podszyciu często można szyć wypełnienie wierzchnie z odstępem 0,42–0,45 mm i nadal uzyskać pełne krycie, co jest lżejsze i miększe niż 0,35 mm bez podszycia. Dwie rzeczy, na które trzeba uważać:

• Ciężkie podszycie plus mały odstęp na wierzchu się sumują i dają sztywny, „kuloodporny” efekt.
• Ażurowe wypełnienia dekoracyjne (0,6 mm i więcej) zwykle wymagają wyłączenia podszycia, bo – jak zauważa Wilcom – podszycie i ściegi przejściowe prześwitują przy dużym odstępie.

Grubość nici. Im wyższy numer grubości, tym cieńsza nić. Większość rad dotyczących haftu, w tym standard 0,4 mm, zakłada nić 40 wt. Nić 60 wt kryje mniej na każdy ścieg, więc potrzebuje mniejszego odstępu, żeby zakryć materiał: Madeira podaje średnią gęstość digitalizacji 3,5 (0,35 mm) dla swojej Classic Rayon No. 60, z igłą 65/9 lub 70/10. W praktyce nić 60 wt stosuje się do małych napisów i drobnych detali, a nie do dużych wypełnień, bo duża powierzchnia przy 0,35 mm szyje się długo. Grubsza nić 30 wt działa odwrotnie i może mieć odstęp większy niż 0,4 mm.

Jeśli zamienisz nić 40 wt na 60 wt we wzorze bez zmiany odstępu, spodziewaj się prześwitującego materiału.

Gotowy plik haftu (PES, DST, JEF, EXP) to lista pozycji igły, a nie kształty. Gdy większość maszyn i prostych programów go skaluje, przesuwa każdy ścieg proporcjonalnie i zachowuje tę samą liczbę ściegów.

• Zmniejszanie: ta sama liczba ściegów trafia na mniejszy obszar. Przy 80% rozmiaru wypełnienie 0,40 mm staje się wypełnieniem 0,32 mm, a ściegi satynowe się skracają. Zmniejsz bardziej, a pojawią się opisane wyżej objawy zbyt gęstego haftu: sztywność, zrywanie nici i bardzo krótkie ściegi, które się zbijają.
• Powiększanie: rzędy się rozsuwają. Przy 120% 0,40 mm staje się 0,48 mm, a ściegi się wydłużają. Powiększ bardziej, a materiał zacznie prześwitywać, a długie ściegi satynowe zaczną się zaczepiać.

Dlatego digitalizerzy zwykle uznają ok. 10–20% w górę lub w dół za bezpieczny zakres skalowania pliku haftu bez przeliczania. Powyżej ok. ±20% użyj programu, który przelicza ściegi i odstęp dla nowego rozmiaru, albo wróć do oryginalnej grafiki i wygeneruj wzór w potrzebnym rozmiarze. Narzędzie do zmiany rozmiaru w Embird pozwala na przykład ponownie wypełnić obszary i ustawić gęstość kolumn i wypełnień przy skalowaniu, a nową liczbę ściegów można porównać z oryginałem, żeby sprawdzić wynik.

W StitchMyPic zmiana rozmiaru odbywa się przed wygenerowaniem ściegów, więc wybrany odstęp rzędów zostaje taki sam przy 70 mm i przy 250 mm. Możesz też pobrać ten sam wzór w innym rozmiarze w ciągu 7 dni od odblokowania, zamiast skalować gotowy plik na maszynie.

Jeśli masz zapamiętać tylko jeden zestaw liczb, użyj tych dla nici 40 wt i koryguj po próbnym hafcie:

1. Standardowe wypełnienie: 0,40 mm (4 pt). Lżej na dzianinach (0,42–0,45 mm), jeszcze lżej na dżinsie i skórze.
2. Gęste wypełnienie dla maksymalnego krycia: 0,30–0,35 mm, tylko na stabilnych materiałach i małych powierzchniach albo przy nici 60 wt.
3. Lekkie wypełnienie dla miękkiego efektu: 0,45–0,50 mm z dobrym podszyciem.
4. Satynowy tekst i obwódki: 0,35–0,45 mm, gęściej przy szerokich kolumnach, rzadziej przy bardzo wąskich.
5. Zmiana rozmiaru gotowego pliku: trzymaj się ok. ±20% i sprawdzaj liczbę ściegów.

W StitchMyPic ustawienie gęstości obejmuje zakres od 0,25 do 1 mm, z szybkimi wyborami „Lekko” (0,45), „Pośrednio” (0,40) i „Gęsto” (0,30). Presety materiałów ustawiają razem gęstość, kompensację ściągania i podszycie: preset „Dzianina” używa 0,42 mm z kompensacją ściągania 0,3 mm, „Ręcznik / polar / plusz” 0,38 mm, „Dżins / gruby kanwas” 0,45 mm, a „Skóra / winyl” 0,55 mm bez podszycia. Darmowy podgląd pokazuje liczbę ściegów i szacowany czas szycia, więc widzisz, co zmienia różnica 0,05 mm, zanim cokolwiek wyszyjesz.