Dlaczego flizelina jest tak ważna?
Wzór 100 × 100 mm może zrobić 10 000 lub więcej wkłuć igły w małym kawałku materiału, a nić ciągnie przy każdym z nich. Sam materiał nie wytrzyma tego bez rozciągania, przesuwania się czy marszczenia. Flizelina to warstwa – zwykle napięta w tamborku pod spodem – która trzyma materiał nieruchomo podczas szycia, a w niektórych przypadkach podtrzymuje ściegi przez całe życie ubrania.
Większość problemów, które zrzuca się na plik do haftu, to w rzeczywistości problemy z flizeliną: marszczenie wokół wzoru, szczeliny między wypełnieniami a konturami, litery wychodzące z linii albo wzór, który wygląda dobrze aż do pierwszego prania. Dobór właściwej flizeliny to najtańszy sposób na poprawę jakości haftu maszynowego.
Jakie są rodzaje flizeliny?
- Do wycinania (cut-away): zostaje w ubraniu na stałe; nadmiar przycinasz po szyciu. To podpora dla wszystkiego, co się rozciąga. Gramaturę podaje się zwykle w uncjach na jard kwadratowy: ok. 1,5 oz dla niewidocznej flizeliny siateczkowej (no-show, polymesh), miękkiej i ledwo widocznej pod jasnymi dzianinami, 2,5 oz do ogólnego zastosowania i 3 oz do gęstych wzorów.
- Do odrywania (tear-away): podtrzymuje materiał podczas szycia, a potem się ją odrywa. Najlepsza na stabilnych tkaninach, które nie potrzebują stałej podpory. Dwie lekkie warstwy odrywają się czyściej niż jedna ciężka.
- Rozpuszczalna w wodzie (wash-away): rozpuszcza się w wodzie. Wersje foliowe służą jako warstwa wierzchnia; cięższe, włókninowe są podkładem do koronki wolnostojącej, gdzie ma zostać wyłącznie nić.
- Usuwana termicznie (heat-away): usuwa się ją żelazkiem, do materiałów, których nie wolno moczyć. Rzadziej spotykana.
- Wersje termozgrzewalne i samoprzylepne: prasowane flizeliny do wycinania lub odrywania łączą się z materiałem i nie pozwalają dzianinie się przesuwać; samoprzylepna flizelina do odrywania ma warstwę kleju pod folią ochronną do rzeczy, których nie da się napiąć w tamborku.
- Folia wierzchnia (topping): cienka folia rozpuszczalna w wodzie kładziona na wierzch materiału. Nie pozwala ściegom zapadać się w materiały z włosem, takie jak ręczniki, polar, aksamit i sztruks.
Flizelina według materiału
- T-shirty, dżersej, koszulki polo: do wycinania. Niewidoczna siateczka do jasnych kolorów i lżejszych wzorów, średnia flizelina do wycinania do gęstszych. Warstwa termozgrzewalna pomaga, żeby dzianina nie rozciągała się przy napinaniu w tamborku.
- Bluzy i bluzy z kapturem: średnia do wycinania. Dodaj folię wierzchnią, jeśli prawa strona jest drapana lub puszysta.
- Polar i minky: do wycinania pod spodem, folia rozpuszczalna na wierzchu.
- Bawełna patchworkowa i koszulowa: średnia do odrywania przy lekkich wzorach; do wycinania, jeśli wzór jest gęsty.
- Denim, płótno, diagonal, torby: do odrywania albo do wycinania przy ciężkich wypełnieniach na rzeczach często pranych.
- Ręczniki: do odrywania lub do wycinania pod spodem, folia rozpuszczalna na wierzchu – i unikaj drobnych detali, które giną w pętelkach.
- Czapki z usztywnionym przodem: sztywna flizelina do odrywania przeznaczona do czapek, napięta na ramie do czapek.
- Skóra i ekoskóra: do wycinania lub do odrywania, bez folii wierzchniej, i wzór o mniejszej gęstości, bo każde wkłucie igły zostaje na zawsze.
- Jedwab i materiały przezroczyste: niewidoczna siateczka albo flizelina rozpuszczalna, gdy nic nie może być widać.
- Koronka wolnostojąca: dwie warstwy włókninowej flizeliny rozpuszczalnej albo jedna ciężka.
Jeśli wahasz się między dwiema opcjami, wybierz sztywniejszą. Za dużo flizeliny rzadko jest problemem; za mało – prawie zawsze.
Napinać materiał w tamborku czy haftować „na pływająco”?
Napinaj materiał w tamborku zawsze, gdy się da, a „na pływająco” (na flizelinie napiętej w tamborku) haftuj rzeczy, których nie da się włożyć do tamborka, takie jak grube ręczniki, kołnierzyki i gotowe torby.
Napnij materiał i flizelinę razem w tamborku – gładko i mocno, tak by lekkie stuknięcie brzmiało jak bęben. Nie naciągaj materiału po zamknięciu tamborka: rozciągnięta dzianina po szyciu wraca do formy, a wzór się marszczy. Pilnuj prostego kierunku nitki i zaznacz środek zmywalnym markerem, żeby móc ustawić igłę.
Niektórych rzeczy nie da się włożyć do tamborka: grubych ręczników, kołnierzy, małych kieszeni, gotowych toreb. Haftuj je wtedy „na pływająco”:
- Napnij w tamborku samą flizelinę (samoprzylepną do odrywania albo zwykłą z klejem tymczasowym w sprayu).
- Dociśnij do niej przedmiot, wyrównany do znaczników.
- Jeśli Twoja maszyna to oferuje, najpierw wyszyj ramkę fastrygową wokół obszaru wzoru, żeby wszystko trzymało się na miejscu.
Używaj też właściwej igły: z zaokrąglonym ostrzem (ballpoint, popularny wybór to rozmiar 75/11) do dzianin, ostrej do tkanin i skóry – i regularnie ją wymieniaj. Igła z zadziorem powoduje zrywanie nici, które wygląda jak problem z plikiem.
Dobieraj flizelinę do wzoru, nie tylko do materiału
Ten sam T-shirt potrzebuje innej flizeliny pod lekki wzór konturowy, a innej pod pełną, wypełnioną naszywkę. Liczy się gęstość. Przy typowym rozstawie rzędów 0,4 mm wypełnienie to ok. 70 wkłuć na centymetr kwadratowy, nie licząc podszycia, więc w pełni wypełniony wzór 100 × 100 mm może mieć 7000–10 000 ściegów. Kontur ściegiem prostym tej samej wielkości może mieć kilkaset.
Zasady praktyczne:
- Duże pełne wypełnienia na każdym elastycznym materiale: flizelina do wycinania, bez wyjątków.
- Gęste wzory na tkaninach: średnia flizelina do odrywania albo dwie warstwy.
- Lekkie wzory konturowe lub w stylu redwork: na tkaninach zwykle wystarczy lekka flizelina do odrywania; dzianiny nadal wymagają flizeliny do wycinania.
Jeśli nie możesz zmienić materiału ani flizeliny, zmień wzór: nieco mniejsza gęstość i mniejsza powierzchnia wypełnienia zmniejszają obciążenie materiału.
Skąd się biorą marszczenia i prześwity?
Większość marszczeń i prześwitów wynika ze zbyt lekkiej flizeliny, materiału rozciągniętego przy napinaniu w tamborku albo wzoru zbyt gęstego jak na dany materiał.
- Marszczenie wokół wzoru: zbyt lekka flizelina, materiał naciągnięty przy napinaniu w tamborku albo za duża gęstość. Użyj sztywniejszej lub termozgrzewalnej flizeliny i napinaj bez naciągania.
- Szczeliny między wypełnieniem a konturem: materiał przesunął się podczas szycia. Użyj flizeliny do wycinania lub warstwy samoprzylepnej, napnij mocniej i upewnij się, że wzór ma wystarczającą kompensację ściągania.
- Ściegi zapadają się w materiał: dodaj folię rozpuszczalną w wodzie na materiałach z włosem.
- Flizelina prześwituje: przejdź na niewidoczną siateczkę, użyj flizeliny w kolorze materiału i przytnij flizelinę do wycinania ok. 6 mm (1/4 cala) od haftu, z zaokrąglonymi rogami.
- Dziury wzdłuż krawędzi wzoru: za duża igła lub za duża gęstość jak na ten materiał; użyj mniejszej igły i mniejszej gęstości.
Jak StitchMyPic dopasowuje ściegi do materiału
Flizelina to połowa odpowiedzi; drugą połową są ściegi. W edytorze StitchMyPic wybierasz materiał, a ustawienia zmieniają się razem z nim. Na przykład dla tkaniny rozstaw wypełnienia wynosi 0,40 mm, a kompensacja ściągania 0,2 mm; dla dzianin nieco lżejsze 0,42 mm z kompensacją 0,3 mm; dla ręczników gęstsze 0,38 mm z usuniętymi drobnymi detalami; dla denimu 0,45 mm; a dla skóry lekkie 0,55 mm bez podszycia. Edytor przypomina też, jakiej flizeliny użyć do danego materiału.
Podgląd jest darmowy, a pobranie (1 kredyt, zobacz cennik) obejmuje PES, DST, JEF i EXP. Ponowne eksporty w ciągu 7 dni są darmowe, więc jeśli próbny haft pokaże, że do elastycznego materiału potrzebujesz lżejszego wzoru, możesz go poprawić i pobrać ponownie. Zacznij od PNG na PES lub PNG na DST.
Pytania na ten temat
Czy mogę użyć flizeliny do odrywania na T-shircie?
Zaraz po wyjęciu z tamborka może to wyglądać dobrze, ale po oderwaniu flizeliny nic już nie podtrzymuje ściegów, a wzór odkształca się, gdy dzianina się rozciąga i jest prana. Na T-shirtach i innych dzianinach używaj flizeliny do wycinania.
Ile warstw flizeliny użyć?
Zwykle wystarcza jedna warstwa o odpowiedniej gramaturze. Przy gęstych wzorach na tkaninach użyj dwóch lekkich warstw flizeliny do odrywania zamiast jednej ciężkiej, a na materiałach z włosem dodaj folię wierzchnią.
Czy na ręcznikach naprawdę potrzebna jest folia wierzchnia?
Tak, przy większości wzorów. Bez folii rozpuszczalnej w wodzie ściegi satynowe i drobny tekst zapadają się między pętelki i wyglądają na cienkie lub przerwane. Folię po szyciu spłukuje się albo odrywa.
Jak blisko przycinać flizelinę do wycinania?
Zostaw ok. 6 mm (1/4 cala) wokół wzoru i zaokrąglij rogi, żeby krawędź nie prześwitywała i nie drapała. Przycięcie tuż przy ściegach osłabia podparcie.
Źródła
Strony producentów i dokumentacja, z którymi porównaliśmy fakty w tym poradniku:
- OESD: podstawy flizelin do haftu maszynowego (do wycinania na dzianiny, do odrywania na tkaniny, folia rozpuszczalna na wierzch)
- Sulky: flizelina do odrywania na tkaniny, do wycinania na dzianiny
- Sulky: folia rozpuszczalna w wodzie na ręcznikach frotte
- Przewodnik po igłach SCHMETZ (igły z kulistym ostrzem do dżerseju, igły hafciarskie 75/11 i 90/14)

